Herkomst naam

Misschien is omstreeks 1300 de familienaam Van Spaendonck ontstaan. Immers in de veertiende eeuw verschijnen meerdere zich Van Spaendonck (althans een variant daarvan) noemende personen op het toneel. Niet alleen Henric, maar ook Nycholaus  en Willem. Hoe deze heren onderling verwant zijn, vertelt de geschiedenis niet, maar als vaststaand kan worden aangenomen, dat ze alle drie hun naam ontlenen aan een complex grasland of beemden Die Spaendonck geheten. Donk verwijst naar een zandophoping in een lager gelegen gebied, terwijl Spaen de betekenis heeft van wigvormig.

Nycholaus is de oudste uit de archieven bekende Van (der) Spaendonck. In een cijnsboek uit het jaar 1340 wordt onder het hoofd Beke  (=Hilvarenbeek) vermeld, dat Nycol de Spaendonc tweemaal per jaar een erkenningscijns van 1 ob. (= 1 obool of oortje) schuldig is aan de Hertog van Brabant. Het onderpand lag te Diessen of  Hilvarenbeek. Willem staat te boek als degene, wiens kinderen in 1413 een erfpacht verkochten uit onderpanden "after die Molenhorst"  te Moergestel. Uit een latere acte (1446) blijkt dan, dat die Molenhorst en Die Spaendonc naast elkaar liggen.

Henric tenslotte wordt zelf niet in directe relatie met de beemden genoemd, maar zijn kleinzoon Peter Jans van der Spaendonck (* 1415 1479) bezat deze nog. Zijn weduwe Bela verkocht in 1483 de pratus dictus die Spaendonck. Er zijn in de archieven in de voorafgaande decennia herhaaldelijk transacties met betrekking tot die Spaendonck vastgelegd.

Zo wordt in een acte van 25 juni 1456 Jan Henrics van der Spaendonck - de zoon van de zojuist  genoemde Henric - vermeld  als eigenaar van die Spaendonck: die besloten beempt sito in parochia de Gestel cum uno latero iuxta heriditatis dicti die Spaendonc spectandi ad Johannem van der Spaendonc. De transactie betrof dus de besloten beemd in de parochie van Moergestel, die aan een zijde grenst aan het erf geheten Die Spaendonc, toebehorend aan Jan van der Spaendonc.

Henrick van der Spaendonck nam in 1395 te Esbeek onder Hilvarenbeek die hoeve ten Claepstart  in erfpacht nam voor de (hoge) jaarlijkse pachtvergoeding van 12 mud rogge. Later werd deze locatie Spaendoncx eynde genoemd en heet thans Spaanseind (Spaanseindsestraat).  Op de oude topografische kaart van deze buurten , verkend in 1893/94, is Klapstaarten gepositioneerd circa 400 meter ten noorden van het centrum van Esbeek.


Ligging en kaart

De kaart biedt enig houvast bij de bepaling van de plaats, waar "Die Spaendonck" waarschijnlijk lag. De begrenzing van het gebied gevormd door noord-zuid verlopende wegen is hieronder gemarkeerd met een doorzichtige rode streep.  Al zullen de wegen waarschijnlijk dikwijls nu nog hun oude tracee volgen, het beeld wordt verstoord door het Wilhelminakanaal (en de autosnelweg).





























Met behulp van een oude stafkaart kan het beeld opgeroepen worden hoe de topografie van deze buurten er ruim honderd jaar geleden uitzag, voordat een autosnelweg en het Wilhelminakanaal de structuur van het landschap gingen bepalen.